Veelgestelde vragen

Hier vindt u veelgestelde vragen over het windpark Elzenburg - De Geer en over wind-energie in het algemeen. Mist u een vraag? Stel deze dan via info@windparkelzenburgdegeer.nl en wij proberen deze hier te beantwoorden.

Over windpark Elzenburg-De Geer

Waar worden de windmolens geplaatst?

Het windpark Elzenburg - De Geer is gepland in het gebied ten noordoosten van het bedrijventerrein Elzenburg - De Geer.

Locatie WP Elzendburg De Geer

Waarom op deze locatie?

Vooronderzoeken hebben laten zien dat een windpark bij Elzenburg – De Geer op dit moment de meest haalbare kans is op invulling van de duurzaamheidsambities van de gemeente Oss op de korte termijn (2020). Daarom heeft de gemeente Oss ervoor gekozen om een windpark op deze locatie mogelijk te maken. Pure Energie was op dat moment al als initiatiefnemer actief in het gebied.

Zijn alle 4 windmolens hetzelfde?

In het bestemmingsplan is vastgelegd dat de rotordiameter en de ashoogte van de windmolens in het windmolenpark onderling hetzelfde dienen te zijn. Daarbij hebben de initiatiefnemers afgesproken dat er één type windmolen komt in het windpark.

Welke hoogte krijgen de windmolens?

Het is nog niet bekend wat de exacte hoogte van de windmolens is. Dat is pas bekend wanneer het type windmolen bekend is. In het bestemmingsplan en de omgevingsvergunningen is wel een bandbreedte voor de ashoogte (hoogste punt van de mast), tiphoogte (het hoogste punt van de wiek) en rotordiameter vastgelegd. De windmolens mogen maximaal een tiphoogte hebben van 210 meter.

Hoeveel energie leveren windmolens?

De windmolens leveren jaarlijks naar verwachting ongeveer 50 miljoen kilowattuur aan elektriciteit op. Dat staat gelijk aan het jaarlijkse energieverbruik van circa 14.500 huishoudens in de gemeente Oss. Het windpark draagt daarmee aanzienlijk bij aan de duurzame energieambitie van de gemeente Oss.

Hoeveel geluid mogen de windmolens maken?

Voor het verkrijgen van de omgevingsvergunningen is onderzocht wat de minimale en maximale effecten voor wat betreft geluid van de beoogde windmolens zijn. Vervolgens wordt binnen de bandbreedte van de vergunning het te realiseren windmolentype gekozen. Vervolgens moeten de initiatiefnemers kunnen aantonen dat de gekozen windmolen kan voldoen aan de specifiek geldende geluidsnormen voor Windpark Elzenburg – de Geer en welke maatregelen eventueel noodzakelijk zijn om aan deze geluidsnormen te voldoen.

Geven de windmolens overlast van slagschaduw?

De initiatiefnemers zijn gehouden aan de specifiek geldende slagschaduw norm uit de omgevingsvergunningen, waarin staat opgenomen dat een gevoelig object maximaal 6 uur per jaar mag worden geraakt door de slagschaduw. Daarmee gaan de initiatiefnemers verder dan de wettelijke norm, waarin bepaald is dat een slagschaduw van een windmolen mag maximaal 17 dagen per jaar, meer dan 20 minuten gevoelige objecten binnen een afstand van 12 keer de rotordiameter raken. De initiatiefnemers gaan op basis van de slagschaduwkalender in gesprek te met omwonenden over dagen en tijden met potentiële hinderlijke slagschaduw en de programmering automatische stilstandsregeling.

Krijgen de windmolens obstakelverlichting?

Ja. Vanwege de vliegveiligheid moeten windmolens worden voorzien van 'obstakelverlichting'. Op basis van internationale ICAO-richtlijnen bepaalt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) welke verlichting een windmolen moet hebben. Momenteel moeten in principe alle windmolens met een tiphoogte hoger dan 150 meter obstakelverlichting hebben. Vroeger moesten deze lampen wel knipperen, maar omwonenden gaven aan daar hinder van te ondervinden. Daarom mogen de lampen nu vast brandend zijn en daar kiezen wij dan ook voor. Meer informatie over obstakelverlichting leest op de website van de Rijksoverheid

Zijn de plannen voor het windpark al definitief?

Nee, nog niet. Tegen het vastgestelde bestemmingsplan en de omgevingsvergunningen kon men tot 20 september 2019 beroep aantekenen bij de Raad van State. Er zijn drie beroepschriften ingediend. Eén van de beroepschriften is niet-ontvankelijk verklaard. Dat betekent dat de Raad van State vond dat de indiener van het beroepschrift geen belanghebbende is. De Raad van State doet geen inhoudelijke uitspraak over dit beroepschrift. We verwachten medio 2020 een uitspraak van de Raad van State over de twee andere beroepschriften. Als de Raad van State deze beroepschriften ongegrond verklaart, dan zijn het bestemmingsplan en de Omgevingsvergunningen vanaf dat moment onherroepelijk en kan worden gestart met de bouw van het windpark.

Hoe wordt het windpark gebouwd?

Het bouwproces voor het windpark begint met het aanbrengen van voorbelasting voor de nieuwe wegen richting de windmolens. Na het aanbrengen van de voorbelasting is een rustperiode van ongeveer 4 maanden waarin de grondlagen stabieler worden. Bij de volgende stap wordt het (overtollige) zand gebruikt om bouwwegen te maken. Daarna worden de parkbekabeling, kraan opstelplaatsen en windmolenfundamenten aangelegd. Na al deze stappen begint de bouw van de windmolens. Eerst worden de torenonderdelen geplaatst op ieder windmolenfundament. Dan volgen per windmolen de resterende onderdelen: gondel (behuizing), naaf (as) en wieken. Wanneer de windmolen helemaal staat, worden de interne bekabeling en schakelkasten aangebracht. Daarna is de windmolen gereed voor productie en wordt met testperiode gestart. Verloop dit goed, dan wordt de windmolen officieel in productie genomen.
 

In deze timelaps laten we zien hoe een windmolen wordt gebouwd.

 

Kan ik hinder ondervinden van bouwtransport?

Bij de uitvoering van de werkzaamheden worden voornamelijk standaard transportvoertuigen (van werkbussen tot cementwagens) gebruikt die wettelijk op de openbare weg zijn toegestaan door het RDW. De verwachting is dat de verkeersbewegingen van deze voertuigen, gezien de aard van de werkzaamheden, een klein onderdeel zijn van het totaal aantal verkeersbewegingen op de omliggende, openbare wegen.

Daarnaast valt een klein aantal transporten onder bijzonder, dan wel exceptioneel transport. Hierbij gaat het om ladingen die ‘ondeelbaar’ zijn (zoals windmolenonderdelen) en wat betreft afmetingen en gewichten, groter of zwaarder zijn dan de wet toestaat. Voor het transport van deze ladingen is een ontheffing nodig en vindt onder begeleiding van de RDW plaats.

Locatie windturbines
Locatie windturbines

Over participatie

Krijgt de omgeving ook inkomsten van het windpark?

Pure Energie en De Wachtmeester dragen bij aan twee fondsen: het omgevingsfonds en het duurzaamheidsfonds. Het omgevingsfonds wordt beschikbaar gesteld aan de directie omgeving en het duurzaamheidsfonds is een fonds voor alle Ossenaren.

Is er ook ruimte voor financiële participatie in het windpark?

Ja, daar is ruimte voor. De helft van het windpark is in handen van exploitatiemaatschappij De Wachtmeesters. Zij geven windobligaties, die inwoners, instellingen en bedrijven binnen de gemeente Oss kunnen kopen. Meer informatie: www.dewachtmeesters.nl.

Over windenergie

Waarom windenergie?

Windenergie is effectief in de strijd tegen de klimaatverandering, omdat windmolens bij het opwekken van windenergie geen CO2, fijnstof, stikstofoxiden, zwaveldioxide en andere vervuilende stoffen uitstoten. Windenergie is schoon, onuitputtelijk en de goedkoopste vorm van duurzame energie. Daarnaast is Nederland een echt windland, het waait in ons land vaak en hard.

Waarom is duurzame energie zo belangrijk?

De meeste energie die we in Nederland gebruiken komt uit fossiele brandstoffen. Bij de verbranding komt CO2 vrij. Doordat er steeds meer CO2 in de atmosfeer komt, stijgt de temperatuur op aarde en dat kan ingrijpende gevolgen hebben voor mens, dier en natuur. Nederland heeft zich gecommitteerd aan de afspraken van het klimaatakkoord van Parijs om de klimaatverandering binnen de perken te houden. Daarom is het belangrijk dat we het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen. Dat kan door minder energie te gebruiken en door over te stappen op bronnen die schone energie produceren. Dat zijn onder andere wind, zon, water en aardwarmte.

Hoe werkt een windmolen?

Boven de mast staat de gondel, de plek waar bijna alle techniek zit en waar de wieken aan vastzitten. In de gondel zit een generator. De generator is een grote dynamo die de draaiende beweging van de wieken omzet in elektriciteit. Om de draaiende beweging sneller te maken, zit in de gondel bij een deel van de windmolens ook een tandwielkast. De tandwielen laten een as sneller draaien zodat de relatief langzaam draaiende wieken via deze as uiteindelijk toch genoeg snelheid opleveren om elektriciteit te kunnen opwekken. Er zijn ook zogeheten direct drive-windmolens die geen tandwielkast nodig hebben.

Meer over hoe een windmolen werkt, kunt u hier lezen. Hoe wordt een windmolen gebouwd? Klik hier om daarover een filmpje te zien.

Hoe belangrijk is de hoogte van een windmolen?

Heel belangrijk, want de stroomopbrengst is afhankelijk van de hoogte van de windmolen. Met name de rotordiameter is belangrijk. Hoog in de lucht waait het vaker en harder. Hoe groter de rotordiameter, hoe meer wind de wieken vangen en hoe meer stroom de windmolen opwekt. Over het algemeen geldt de regel: als de wieken van een windmolen twee keer zo groot zijn, is de opbrengst (in kWh) vier keer zo hoog. De trend in Nederland is dat windmolens daarom steeds hoger worden, omdat ze dan veel meer elektriciteit opwekken. Dat zorgt ervoor dat windenergie ook steeds efficiënter wordt opgewekt en dus goedkoper om te produceren. Lees hier meer over het belang van de hoogte van een windmolen.

 

Een grotere windmolen mag niet meer geluid veroorzaken op de gevel van een woning of meer slagschaduw veroorzaken dan een kleinere. Een grotere, nieuwe windmolen is niet zelden zelfs stiller dan een kleinere, oude windmolen doordat de nieuwste technieken op bijvoorbeeld het gebied van geluidsreductie in die nieuwe molen zijn toegepast.

Geven windmolens lichtschittering en is dat te voorkomen?

Lichtschittering kan ontstaan doordat zonlicht op de draaiende wieken schijnt. Om dit te voorkomen, worden de wieken van de windmolens voorzien van een anti-reflecterende coating of een matte verf.

Hoe lang gaat een windmolen mee?

Economisch gezien wordt een windmolen doorgaans in vijftien jaar afgeschreven, technisch gaat een windmolen al gauw 25 jaar mee. Wanneer de molens aan het einde van hun technische levensduur komen, wordt er de afweging gemaakt of de windmolen kan blijven staan of dat deze beter kan worden ontmanteld.  Het verwijderen van een windmolen kan vaak kostenneutraal, omdat veel onderdelen hergebruikt kunnen worden. Wat ook regelmatig voorkomt, is dat een windmolen wordt ontmanteld, wordt opgeknapt en op een andere plek weer wordt opgebouwd om vervolgens nog langer duurzame energie op te wekken.

Over het bouwproces

Wat gebeurt er de komende periode?

De komende maanden worden ook de voorbereidingen getroffen voor allerlei civieltechnische werkzaamheden. Denk hierbij aan de locatie en aanleg van toegangswegen, kraanopstelplaatsen, parkbekabeling, inkoopstation, netaansluiting en andere tijdelijke voorzieningen. Zodra hierover meer bekend is, plannen de initiatiefnemers een informatiebijeenkomst voor de omgeving.

Wanneer worden de windmolens gebouwd?

De exacte planning is nog niet bekend. De planning van de bouw hangt ook samen met de uitspraak van de Raad van State over de beroepschriften. Als de Raad van State de beroepschriften ongegrond verklaart, dan zijn het bestemmingsplan en de omgevingsvergunningen vanaf dat moment onherroepelijk. Daarna kan het windpark pas gebouwd worden. Wij verwachten dat dit niet eerder is dan vanaf begin 2021. 

Vinden er bouwwerkzaamheden buiten de reguliere tijden plaats?

De initiatiefnemers stellen alles in het werk om hinder bij werkzaamheden tot het minimum te beperken. Dat betekent ook dat er in principe geen bouwactiviteiten plaatsvinden buiten reguliere tijden (reguliere werktijden zijn werkdagen tussen 7.00 en 19.00 uur). Indien er bouwwerkzaamheden buiten de reguliere tijden moeten plaatsvinden, wordt dit vooraf en tijdig met de omgeving gecommuniceerd. Transport van grotere onderdelen, vooral de bladen, vindt meestal wel ’s avonds en ’s nachts plaats. 

Wordt er een nulmeting voorafgaand aan de werkzaamheden uitgevoerd?

Om schade aan de bouwwerken in de omgeving door werkzaamheden te voorkomen, voeren de initiatiefnemers voorafgaand aan de werkzaamheden een risico-inventarisatie uit. Mocht hieruit blijken dat bepaalde bouwwerken een verhoogd schade-risico lopen, dan wordt bij deze bouwwerken een nulmeting uitgevoerd.

Welke route gebruikt het bouwverkeer?

Dat is op dit moment nog niet bekend. Zodra de initiatiefnemers meer weten over de bouwverkeerroutes, wordt dit met de omgeving gecommuniceerd. Daarnaast wordt voorafgaand aan de werkzaamheden nog een informatieavond georganiseerd waarbij alle aspecten van de bouw worden toegelicht.

Over de procedures

Is er gekeken naar de milieuaspecten?

Het plaatsen van windmolens heeft invloed op de omgeving. Windmolens moeten veilig zijn, zo weinig mogelijk overlast veroorzaken voor omwonenden en zo weinig mogelijk schade toebrengen aan dieren en planten. Er zijn voor windmolens uitgebreide randvoorwaarden vastgesteld op gebied van milieu en omgeving (Wet Milieubeheer). In de m.e.r.-procedure uitgebreid onderzoek gedaan naar de verschillende milieuaspecten die relevant zijn bij de aanleg van een nieuw windpark. Daarbij gaat het om aspecten als: vogels, vleermuizen, geluid, risicozonering, slagschaduw, gezondheid, radar, vliegveiligheid. Het MER kunt u lezen op de website ruimtelijke plannen (bijlage van het bestemmingsplan).

Is er een planschaderegeling?

Er is op voorhand geen regeling met omwonenden voor eventuele planschade getroffen. In de Wet op de ruimtelijke ordening is bepaald, dat als iemand schade lijdt of zal lijden als gevolg van bijvoorbeeld een wijziging van het bestemmingsplan of een vrijstelling van het bestemmingsplan, hij/zij een verzoek om vergoeding van planschade kan indienen bij de gemeente. De gemeente heeft met de initiatiefnemers afspraken over het verhalen van de kosten voor de feitelijke planschade. Om de planschadeprocedure te kunnen starten, moet het planologische besluit onherroepelijk zijn.

Over windmolens

Hoe zit het met slagschaduw?

Maximaal zes uur per jaar
Met slagschaduw wordt de schaduw bedoeld die ontstaat als de zon tegen de wieken van de windmolen schijnt. Doordat de wieken bewegen, beweegt deze schaduw ook. Als deze bewegende schaduw over bijvoorbeeld ramen van woningen gaat, kunnen omwonenden dat als hinderlijk ervaren. In de wet zijn voorschriften opgenomen om hinder door slagschaduw te beperken. Dat betekent dat de gevel van zogeheten gevoelige objecten – zoals woningen, scholen en zorgcentra – maximaal zes uur per gemiddeld jaar mag worden geraakt door de slagschaduw. De hoogte van de windmolen of het aantal windmolens maakt daarbij niet uit: de gevel mag maximaal zes uur per gemiddeld jaar worden geraakt door de slagschaduw.

 

Windmolens automatisch stilgezet
Speciale software in de windmolens zorgt dat de windmolens automatisch worden stilgezet om te zorgen dat bijvoorbeeld woningen niet meer dan zes uur per jaar worden geraakt door de slagschaduw. Dit heet een stilstandsvoorziening. Bij de berekeningen hiervoor wordt ervan uitgegaan dat woningen gevels hebben met grote ramen. Ook wordt ervan uitgegaan dat er geen objecten zoals bomen tussen de woning en de windmolen staan. In de praktijk kunnen bijvoorbeeld bomen de slagschaduw voorkomen. Het valt heel precies te berekenen wanneer ergens slagschaduw ontstaat, aan de hand van de stand van de zon. Daardoor is dit goed te regelen en daar is inmiddels veel ervaring mee met de vele windmolens die al in Nederland staan.

 

Mate van hinder hangt af van positie ten opzichte van windmolen
Of slagschaduw hinderlijk is, is sterk afhankelijk van de positie van de woning ten opzichte van de windmolen. Als de windmolen bijvoorbeeld ten noorden van een woning staat, zal dat huis niet of nauwelijks worden geraakt door de slagschaduw. De zon schijnt immers nooit vanuit het noorden en kan dus een woning die ten zuiden van een windmolen staat niet raken. Onderstaande tekening toont in welk jaargetijde en in welk dagdeel op welke plekken rondom een windmolen slagschaduw kan ontstaan:

 Slagschaduw

Lees hier en hier meer over slagschaduw en de norm die daarvoor geldt.

Komen er knipperende lampen op de windmolen?

Bij windmolens met een tiphoogte van 150 meter of hoger, is het verplicht om er lampen op te plaatsen. Maar deze rode lampen zullen 's avonds en 's nachts niet knipperen. 

 

De lampen zijn verplicht vanwege de luchtvaartveiligheid. Windmolens zijn hoog en om zeker te weten dat piloten de windmolens ook in het donker kunnen zien, moeten er lampen op worden bevestigd. Vroeger moesten deze lampen 's avonds en 's nachts knipperen, maar dat hoeft inmiddels niet meer. Doordat omwonenden aangaven de knipperende lampen hinderlijk te vinden, is er gezocht naar minder hinderlijke obstakelverlichting, zoals de lampen formeel heten. Dat heeft ervoor gezorgd dat de lampen niet meer knipperen, maar vastbrandend mogen zijn.

 

Bij windmolens van een tiphoogte van 150 meter of hoger, komen er altijd lampen op de gondel (het ‘huisje’ bovenop de mast van de windmolen). Bij windmolens met een tiphoogte van hoger dan 150 meter moeten ook halverwege de mast lampen komen. Bij windmolens met een tiphoogte van 210 meter of hoger moeten er volgens de regels ook op 1/3 en 2/3 hoogte van de mast lampen komen. Deze lampen op de mast branden wel veel minder fel dan de lampen op de gondel.

 

Verder mogen de lampen bij helder weer worden gedimd. Hoe helderder het weer, hoe verder de lampen mogen worden gedimd. Als het weer helder genoeg is, mogen de lampen tot 10 procent van hun gebruikelijke sterkte worden gedimd (dus een reductie van 90 procent van de lichtsterkte). 
Daarnaast mag worden geprobeerd de lampen vanaf de grond minder goed zichtbaar te maken, mits de verlichting voor vliegtuigen wel goed zichtbaar blijft.

 

De zoektocht naar obstakelverlichting die nog minder hinder veroorzaakt, gaat intussen volop door. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar lampen die in beginsel uit staan en pas aangaan als er een vliegtuig in de buurt is. Een radartechniek die dit mogelijk maakt, is inmiddels toegestaan. Wel zitten hier nog de nodige haken en ogen aan, met name op het gebied van techniek en kosten. Daardoor kan deze techniek naar alle waarschijnlijkheid niet bij alle windmolens in Nederland worden toegepast. Er wordt mede daardoor nog steeds gezocht naar andere technieken die hetzelfde effect kunnen hebben, maar beter toepasbaar zijn.

Meer informatie over obstakelverlichting leest u op de website van de Rijksoverheid.

Draaien windmolens altijd?

Ja, in principe wel. Maar een windmolen staat ook wel eens stil. Bijvoorbeeld voor onderhoud of als het niet waait. Dit laatste komt beperkt voor. Moderne windmolens hebben erg weinig wind nodig om toch te draaien en elektriciteit op te wekken. Ook bij hele harde wind (windkracht 9-10) kan een molen uit veiligheidsoverwegingen worden uitgezet, maar dit komt ook zelden voor. Daarnaast wordt een molen ook wel eens stilgezet om slagschaduw op nabijgelegen woningen te voorkomen (bij een bepaalde stand van de zon).